Nhà tâm lý học Diana Baumrind đã nghiên cứu và xác định ba kiểu làm cha mẹ chính vào những năm 1960: độc đoán (authoritarian), uy quyền (authoritative) và nuông chiều (permissive). Sau đó, một kiểu thứ tư là bỏ mặc (neglectful hoặc uninvolved) đã được các nhà nghiên cứu khác bổ sung.
1. Kiểu cha mẹ/thầy cô độc đoán (Authoritarian)
- Đặc điểm: Cha mẹ đặt ra nhiều quy tắc nghiêm ngặt và yêu cầu con cái phải tuân thủ tuyệt đối mà không cần giải thích lý do. Họ ít khi thể hiện sự ấm áp, quan tâm và không sẵn sàng lắng nghe ý kiến của con. Phương pháp kỷ luật thường là trừng phạt.
- Ảnh hưởng đến trẻ: Con cái có thể trở nên vâng lời nhưng thường thiếu tự tin, có lòng tự trọng thấp, gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định độc lập và có xu hướng lo âu, trầm cảm.
2. Kiểu cha mẹ /thầy cô uy quyền (Authoritative)
- Đặc điểm: Đây là kiểu cha mẹ được đánh giá là hiệu quả nhất. Họ đặt ra những kỳ vọng và giới hạn rõ ràng, nhưng đồng thời cũng rất ấm áp, quan tâm và sẵn sàng lắng nghe, giải thích cho con. Họ khuyến khích sự độc lập, tự chủ của con trong khuôn khổ và sử dụng các phương pháp kỷ luật mang tính hỗ trợ hơn là trừng phạt.
- Ảnh hưởng đến trẻ: Trẻ thường tự tin, có khả năng tự điều chỉnh tốt, có trách nhiệm, độc lập, và có kỹ năng xã hội tốt.
3. Kiểu cha mẹ/thầy cô nuông chiều (Permissive)
- Đặc điểm: Cha mẹ ít đặt ra quy tắc hoặc giới hạn cho con. Họ rất ấm áp, yêu thương nhưng lại ít yêu cầu con phải trưởng thành hay có trách nhiệm. Họ có xu hướng cho phép con tự do làm những gì mình muốn và tránh đối đầu.
- Ảnh hưởng đến trẻ: Con cái có thể thiếu kiểm soát cảm xúc, dễ nổi loạn khi không đạt được điều mình muốn, dễ bỏ cuộc khi gặp thử thách và có thể có các hành vi chống đối xã hội.
4. Kiểu cha mẹ/thầy cô bỏ mặc (Neglectful/Uninvolved)
- Đặc điểm: Cha mẹ ít quan tâm đến con cái, cả về mặt tình cảm lẫn việc đặt ra quy tắc hay giới hạn. Họ thường chỉ cung cấp các nhu cầu cơ bản như ăn uống, chỗ ở nhưng thiếu sự tương tác, giám sát và hướng dẫn.
- Ảnh hưởng đến trẻ: Trẻ có thể gặp nhiều vấn đề về phát triển, thiếu kỹ năng xã hội, lòng tự trọng thấp, và dễ có các hành vi nguy hiểm.
Mỗi kiểu làm cha mẹ đều có những tác động khác nhau đến sự phát triển của trẻ. Việc hiểu rõ các kiểu này có thể giúp cha mẹ lựa chọn và điều chỉnh phương pháp nuôi dạy phù hợp nhất cho con mình.
Thêm bình luận